Vijf jaar geleden startten De Buitenhof (school van Alterius) en Bernardinuscollege (school van SVOPL) een schakelproject. Doel was om leerlingen vanuit het voortgezet speciaal onderwijs te laten schakelen naar regulier voortgezet onderwijs. Dat lukte. En hoe.
Inclusief onderwijs
Op een koele kantoorkamer zitten de collega’s bij elkaar. Enkelen van hen waren vanaf dag 1 betrokken bij dit schakeltraject. Anderen haakten een jaar later aan. Minke, teamleider bij vso De Buitenhof, vertelt over die startperiode. ‘Inclusief onderwijs was natuurlijk een drijfveer om dit traject te starten. Je gunt iedere leerling een plek die bij haar of hem past. Niet alleen qua omgeving en vriendjes, maar ook qua niveau. Door deze stap met Bernardinus te maken, vergroten we de opleidingskansen van onze leerlingen. Hier kunnen ze voor verschillende havo-profielen kiezen en dat was bij ons niet mogelijk.’
Geen makkelijke start
Ghislaine, groepsdocent en coach van de leerlingen uit havo 2 en 3, was vanaf het begin betrokken bij dit traject. ‘Nee,’ lacht ze, ‘het was niet bepaald een makkelijke start. We moesten echt alles samen opnieuw uitvinden. We kwamen echt in een andere wereld terecht. Wij wisten nauwelijks iets van de methodes die bij Bernardinus werden gebruikt. Maar andersom lag bij de collega’s van Bernardinus de focus weer iets minder op het pedagogische en juist alles op het didactische, wat logisch is als je vakdocent bent.’
Eén team
Inmiddels is er overigens geen sprake meer van collega’s van De Buitenhof of collega’s van Bernardinus. ‘We zijn één team,’ klinkt het volmondig. ‘Bij de start van dit traject was het eigenlijk een soort ‘school in school-construct’, maar daar is nu echt geen sprake meer van. Marlene, docente wiskunde en ook vanaf de start betrokken vertelt ‘Het is echt mooi te zien hoe makkelijk deze leerlingen zich nu ook bewegen door het hele schoolgebouw. Als ik dan door een van de gangen in het gebouw loop, hoor ik opeens ‘Goedemorgen mevrouw Verjans’ en dat blijkt dat één van mijn leerlingen hier te zijn. Dat is toch heerlijk?’
Buddy’s
In het begin kregen de ‘schakelleerlingen’ les in een aparte vleugel van Bernardinus. ‘Wij gaven les,’ vertelt Olga, groepsdocent en vanaf het tweede jaar betrokken bij dit traject, ‘en voor sommige lessen werden vakdocenten van Bernardinus ingevlogen. Wij bleven dan in de buurt en zodra de les voorbij was, namen wij het weer over. Janine vult aan: ‘Leerlingen van de Bernardinus Schakelroute kregen (en krijgen) allemaal een buddy toegewezen, een leerling van een ‘regulier’ klas van Bernardinus. Die buddy’s worden met zorg gematcht en kunnen de leerling van De Buitenhof helpen met praktische zaken binnen school.’ Ook Janine is vanaf de start van dit traject betrokken geweest, eerst als coördinator vanuit De Buitenhof en inmiddels als teamleider de ondersteuning bij het Bernardinuscollege. ‘Ik ben echt trots op dit team wat het in deze vijf jaar heeft bereikt.’
Van leerkracht naar coach
Wanneer een leerling nu start via de schakelroute bij Bernardinus, start deze direct in ‘de grote school’. Olga: ‘We hebben nog wel onze eigen ‘gang’ en daar ondersteunen we deze leerlingen. We oefenen de leerstof met hen en helpen met bijvoorbeeld hun huiswerk. We zijn nu veel meer coach dan leerkracht voor hen.’ Door het direct meegaan in de grote groep van school is het schakelen van schakelrouteklas naar een reguliere klas ook makkelijker.
‘Je past je aan zodat zij zich veilig voelen’
Voor Jurriaan werkt het iets anders. Jurriaan is gymdocent en al vier jaar betrokken bij dit traject. ‘Bij mij vormen de leerlingen van de schakelroute een aparte klas. Dat brengt een heel andere dynamiek met zich mee. De groep is kleiner en soms ontstaat er door de verschillende persoonlijkheden ook extra spanning. Ik vind dat wel leuk en in de loop van de tijd ontwikkel je vanzelf een feeling voor wat werkt en wat niet.’ Jurriaan erkent dat je een klik moet hebben met deze jongeren, dat je het leuk moet vinden om met hen te werken. ‘Maar dat geldt in feite voor alle leerlingen. Alleen vraagt deze groep net iets meer alertheid en flexibiliteit. Dat maakt het voor mij net leuk. Je past je aan zodat zij zich veilig voelen, je probeert te achterhalen wat bepaald gedrag triggert, zodat je dat kunt vermijden.’ Jurriaan lacht: ‘Maar voor de rest is het vooral gewoon lekker lesgeven en zorgen dat ze in beweging komen.’
De rest herkent dit. ‘Het is fijn om een bekend gezicht te hebben voor de verschillende lessen. En als docent moet je bedacht zijn op het feit dat er tussen de ene les en de andere er iets gebeurd kan zijn. Daar moet je dan op inspelen,’ vult Ghislaine aan.
Grootste les
Terugkijkend op de afgelopen vijf jaar. Wat zijn de lessen geweest die het team heeft geleerd? ‘Er is meer mogelijk dan je denkt,’ reageren de collega’s. Ghislaine: ‘Wij werden positief verrast door leerlingen waarvan wij bij aanvang misschien dachten ‘dat wordt lastig’. Deze leerlingen kunnen meer dan we denken.’
Janine: ‘Al 80 leerlingen hebben inmiddels de schakelroute doorlopen. En je moet bedenken dat ze naast terugkeer in regulier vo ook de mogelijkheid krijgen om dat profiel te kiezen dat bij ze past. Daardoor krijgen ze ook kansen om door te groeien in de vakken waarin ze goed zijn.’
Marlene: ‘Wij zagen ook dat de ‘oude’ groepsleerkrachten het moeilijk vonden om de leerlingen los te laten, en dat begrijp ik ook. Inmiddels gaat dit al veel beter. En ja, soms gaat het stroever, dan passen wij aan en sturen bij.’
Belangrijkste tip
Natuurlijk zijn we ook benieuwd of dit team tips heeft voor anderen die in een vergelijkbaar traject zitten. ‘De grootste tip is: neem de tijd!’ reageert Ghislaine. ‘Het heeft echt jaren nodig. Je loopt tig keer tegen een muur daar moet je tegen kunnen.’ Jurriaan: ‘En je moet een team hebben dat bestaat uit mensen die affiniteit voor deze groep jongeren hebben. Je moet je kunnen inleven, het kunnen toelaten en dan voelt iedereen zich prettig.’ De conclusie is: structuur kun je overnemen, maar mensen moeten passen.
‘Maar als we dan zien hoe ook de acceptatie van deze route ín de school is gegroeid, fantastisch. Deze leerlingen gaan op in de groep en doen mee, zoals het hoort,’ zegt Marlene. ‘Misschien nog wel een tip,’ vult Janine aan, ‘zorg ervoor dat je bij grote schoolevents deze groep niet vergeet. Het kan natuurlijk zijn dat alle systemen aan de achterkant nog niet op elkaar zijn afgestemd. Maar het is juist om het gevoel van inclusie te versterken zo fijn als ook deze groep meteen mee kan in een sportdag bijvoorbeeld.’
Eindconclusie
Eindconclusie? ‘We zijn hartstikke trots! Trots op ons team, maar vooral ook op de leerlingen die deze route volgen of volgden. Voor ons is het prachtig om te zien waar ze vandaan komen en hoe ze hier met een diploma de deur uit lopen’
Het team hoopt deze route alleen nog maar verder uit te breiden, te integreren en toekomstbestendig maken. Zodat toekomstige leerlingen ook gebruik kunnen maken van deze mooie schakelroute.
Voor het project was vijf jaar uitgetrokken. Daarna zou het traject ingebed zijn bij Bernardinus. Dat is nu het geval. Dat betekent dat voor Alterius, voor De Buitenhof, dit project erop zit: een geslaagd project in het kader van inclusief onderwijs. We zijn trots dit zo te kunnen afronden en dragen op deze manier bij aan onze missie: meer inclusief onderwijs.